Erhürman: “Bizim nihai hedefimiz Kıbrıs sorununun çözülmesidir”

Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, “Cumhurbaşkanlığı’nda 100 Gün” konulu basın toplantısında, Crans Montana’dan bugüne, sekiz senede, Kıbrıs sorunu konusunda anlamlı denilebilecek bir görüşme süreci yaşanmadığını kaydederek, “Hep söylüyoruz. Bizim nihai hedefimiz Kıbrıs sorununun çözülmesidir.” dedi.

Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, “Cumhurbaşkanlığı’nda 100 Gün” konulu basın toplantısı düzenledi.

Cumhurbaşkanlığı Beyaz Salon’da yer alan basın toplantısında, Erhürman, Cumhurbaşkanlığı görevindeki ilk 100 gününde kurulan çalışma birimleri, yürütülen diplomatik temaslar ile görüşmeler ve ziyaretler ile etkinliklere ilişkin detayları paylaştı.

Toplantı, 100 günü özetleyen video gösterimi ile başladı.

Toplantıda ilk olarak Kıbrıs sorununa değinen Erhürman, güven yaratıcı önlemler konusunun Cenevre’de ya da New York’ta 5 artı 1 düzeyinde ele alınmasının anlamlı olmayacağını, bu konular için buraların fazla üst düzey olduğunu kaydetti.

Erhürman, “Göreve geldiğimiz ilk günden itibaren aslında vurguladığımız bir noktaydı.Beş artı bir hiçbir şekilde kaçacağımız bir toplantı formatı değil. Hangi toplantı söz konusu olursa katılırız. Ama bize göre doğru olan en azından masaya konulmuş güven yaratıcı önlemler konusunda belli sonuçlara Lefkoşa’da ulaştıktan sonra beş artı bire gitmek dolayısıyla beş artı birin sonucunda da bir takım olumlu gelişmelerin açıklanmasına fırsat vermektir. Bu pozisyonumuzu koruduk.” diye konuştu.

Üç ay içerisinde Birleşmiş Milletler gözetiminde üç ayrı toplantı yapıldığını anlatan Cumhurbaşkanı Erhürman, bu toplantıların ilkinde 4 maddelik metodolojiyi ve10 maddelik güven yaratıcı önlemler paketini masaya koyduklarını kaydetti. Bu çerçevede Rum Lider ile birlikte Kayıp Şahıslar Komitesi’ni ziyaret ettiklerini anımsatan Erhürman, Hellim’in tescili konusunda bir sözleşme imzalanması, Metehan Sınır Kapısı’ndaki kabin sayısının yediye çıkarılması, Bostancı ve Derinya kapılarında da seyrüsefer çıkarılması konularını da masaya götürdüklerini anlattı. Erhürman, bu konularda ocak sonuna kadar sonuç alınacağı taahhüdünü aldıklarını da ekledi. Metehan’daki kabin sayısının yediye çıkarıldığını aktaran Erhürman, Metehan’daki yol genişletme çalışmasının devam ettiğini, Bostancı ve Derinya kapılarında seyrüsefer çıkarılmaya henüz başlanmadığını ve hellimle ilgili imzalanması gereken sözleşmenin de henüz imzalanmadığını belirtti. Erhürman, 31 Ocak itibarıyla tamamlanacağı öngörülen bazı noktaların hala halledilmemiş olmasını olumsuz gelişme olarak değerlendirdi.

Bunlar dışında 14 yaş altı (U14) çocukların dostluk maçları yapabilmesi için adım atılması konusunun da önerileri arasında olduğunu söyleyen Erhürman, “Bu öneriyle ilgili nedense çok tartışma çıktı… Neydi derdimiz? Derdimiz, iki topluma, iki halka mensup çocukların bir spor müsabakasında, dostluk maçında ya da dostluk turnuvasında bir araya gelmesiydi… Bizim bununla herhangi bir siyasi amaç gütmediğimiz de aslında son derece açık. Ama maalesef bu konudaki önerimiz de kabul görmedi.” diye konuştu.

Crans Montana’dan bugüne, sekiz senede, Kıbrıs Sorunu konusunda anlamlı denilebilecek bir görüşme süreci yaşanmadığını söyleyen Cumhurbaşkanı Erhürman, “Hep söylüyoruz. Bizim nihai hedefimiz Kıbrıs sorununun çözülmesidir.” dedi.

Birleşmiş Milletler raporlarında da denileni söylediklerini, çözüme uygun bir atmosfer yaratmaya ihtiyaç olduğunu vurgulayan Erhürman, bunun gerçekleşmesi ile 5 artı 1’den olumlu bir havayla kalkılabileceğini anlattı.

Erhürman, gerek 4 maddelik metodoloji gerek 10 maddelik güven yaratıcı önlemler paketi gerekse yeni kapıların açılması önerilerinde temel hedeflerinin sonuç almak olduğunu vurguladı. Erhürman, dört konu dışında şu ana kadar herhangi bir konuda ilerleme sağlanmadığını da aktardı.

Siyasi eşitlik, dönüşümlü başkanlık konularının güvence altına alınmasının önemine vurgu yapan Erhürman, “Herhangi bir yapı kurulacaksa ve orada siyasi eşitlik olacaksa o yapının iki bileşeni olan Kıbrıslı Türkler ve Kıbrıslı Rumların belli dönemlerle o yapıya başkanlık edebileceğinin güvence altına alınması lazım.” dedi.

“Sayın Guterres’in de dediği gibi, bu defa farklı olmalıdır. Peki bu defa farklı olacaksa ne olacak fark? Biz de kendi önerilerimizi geliştirdik ve dedik ki bu defa farklı olacaksa en azından metodolojinin baştan belli olması lazım. Kurallar nedir koyalım, usuller nedir koyalım. Ondan sonra esasa geçelim ve içeriği konuşalım. Şimdi bu, geldiğimiz nokta bu.” diyen Erhürman, Kıbrıs Türk tarafının hep masada olacağını vurguladı.

Crans Montana’dan beridir sekiz yıllık bir durgunluk dönemi yaşandığını yineleyen Erhürman, yeni dönemde önerdiği hiçbir şeyin Kıbrıs Türk tarafının “al”ı, Kıbrıs Rum tarafının “ver”i olmadığını, bunların güven yaratıcı önlem olarak uygulanması gereken şeyler olduğunu vurguladı.

Erhürman, son toplantıda Rum Lider Nikos Hristodulidis’in yeni geçiş noktalarını da kapsayan beş maddelik öneri getirdiğini söyleyerek, bunların da güven yaratıcı önlemlere ilişkin olduğunu belirtti. Hristodulidis’in önerileri arasında New York’tan beri masada olan haritada bulunmayan Erenköy’ün de bulunduğunu aktaran Erhürman, bu şekilde uzlaşma açısından güçlük yaratan bir şey ortaya çıktığını söyledi.

Erenköy konusunun üçüncü üçlü görüşmede masaya getirilmesini de eleştiren Erhürman, “Dolayısıyla bu anlamda arzu ettiğimiz noktada değiliz. Ama şunu da gerçekten gönül rahatlığıyla söylüyorum. Daha üç ay oldu. Bu üç ay içerisinde elbette bir takım anlaşmazlık noktaları öne çıkacaktır. Bu işler yavaş yavaş çözülür. Ben de bu süreçlerin içerisinde çok yer almış biri olarak bunu çok yakından bilirim.” diye konuştu.

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin Avrupa Birliği dönem başkanlığını yürüttüğü ve Mayıs ayında Güney’de genel seçimlerin yapılacağı bir dönemde olunduğunu kaydeden Erhürman, bu dönemde çözümlere ulaşmanın daha fazla zaman alabileceğini söyledi.

Türkiye Cumhuriyeti ile ilişkilere de değinen Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Kıbrıs sorunuyla ilgili sürecin Türkiye Cumhuriyeti yetkilileriyle istişare içinde yürütüldüğünü belirterek, “Bunun böyle olacağını zaten seçimden önce de söylemiştik.” dedi.

Erhürman, “Şu gerçeklik ortadadır. Herkes de bunu bilir. Bu ülkede eğer çözümü gerçekten istiyorsanız o zaman şunu bilirsiniz. Bu çözümde evet iki lider var. Üç de garantör ülke var. Dolayısıyla üç garantör ülkenin de ‘evet’ diyeceği bir çözüm üretmek durumundasınız.” ifadelerini kullandı.

Kendisinin ve Müsteşar Mehmet Dana’nın dış temaslarından da bahseden Erhürman, Amerika Birleşik Devletleri, Fransa ve İngiltere Birleşik Krallık gibi ülkelerin büyükelçileri ile bir araya geldiklerini kaydetti. Bu görüşmelerde Kıbrıs sorunu, güven yaratıcı önlemler ve karma evliliklerden doğan çocukların yurttaşlık hakkı gibi konuları görüştüklerini söyleyen Erhürman, karma evliliklerden doğan çocukların yurttaşlık hakkı konusunu bir insan hakkı ihlali olarak değerlendirdiğini vurguladı.

Güven yaratıcı önlemler konusuna dönerek, bunların her iki tarafı da mutlu etmesi gerektiğini kaydeden Erhürman, Lefkoşa’nın yeni bir araçlı geçiş noktasına ihtiyaç duyduğunu kaydetti.

İkinci üçlü görüşmenin üç saat sürdüğünü ve bunun 45 dakikasında Haspolat Arıtma Tesisi meselesinin tartışıldığını aktaran Erhürman, bu nedenle kendisinin de müsteşarının da Lefkoşa Türk Belediyesi Başkanı Mehmet Harmancı’yı araması gerektiğini, bunun da Rum basınına “Hakan Fidan’ı aradığı” şeklinde yansıdığını söyledi.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Kıbrıs’taki BM Barış Gücü’nün faaliyetlerine ilişkin raporuna da değinen Erhürman, Guterres’in burada KKTC tanınmış olacak endişesiyle bazı iş birliği alanlarının önü tıkandığını ancak bu endişenin yersiz olduğu ve iş birliği alanlarının önünün tıkanmaması gerektiğini ifade ettiğini belirtti.

Guterres’in, Güvenlik Konseyi’nin “Kıbrıslı iki toplum arasındaki sosyoekonomik farkın daha da derinleştiğine ilişkin tespitine” ilişkin hatırlatmasına da değinen Erhürman, “Bunun adada daha fazla uzaklaşmaya yol açma ve bir çözüme ulaşma ihtimallerini potansiyel olarak olumsuz etkileme riski taşıdığını tespit eder diyor Sayın Guterres. Yani sosyoekonomik uzaklaşma… O artıyor ve bunun artıyor olması çözüm perspektifini de zayıflatıyor dedikten sonra da bu bağlamda söz konusu durumun anlamlı temaslar yoluyla ele alınabilmesi için ilave çabalar gösterilmesi yolunda güçlü bir çağrıda bulunuyor. Yani bizim sosyoekonomik düzeyimizin daha yukarıya taşınması ve aradaki uzaklaşmanın kapatılması noktasında bizimle temas kurulması çağrısını da yapıyor Sayın Guterres. Bunları da akılda tutmak lazım bu güvenli yaratıcı önlemler meselesi konuşulurken diye düşünüyorum.” dedi.

Cumhurbaşkanlığı’nın yalnızca Kıbrıs Sorunu ile ilgili bir makam olmadığını vurgulayan Erhürman, 18 çalışma biriminin faal olduğunu aktardı.

Kamu Yönetimini İzleme ve Yurttaş Şikayetlerini Değerlendirme Birimi örneğini veren Erhürman, buraya 100 gün içinde 119 talep veya şikayet geldiğini, 58’inin yapılan girişimlerle sonuçlandığını, 18’inin hukuken yerine getirilemeyecek talepler olduğu için olumsuz sonuçlandığını, 43’ünün ise hala inceleme aşamasında olduğunu anlattı. Erhürman, bu şekilde Cumhurbaşkanlığı’nda sorunlara çözüm üretebilen bir mekanizmanın devreye girdiğini belirtti.

Erhürman, bu çalışma birimlerinin Avrupa ile ilişkiler, mülkiyet, kamu diplomasisi gibi uzun süredir yapılmayan işlerle ilgilenmeyi veya Cumhurbaşkanlığı’nın beş yıllık görev süresini istikrarlı kullanmayı amaçlayan birimler olduğunu anlattı.

Erhürman, Cumhurbaşkanlığı’nın 100 günde ayrıca, Doğu Akdeniz Üniversitesi VYK atanması konusunun hukuka uygun yapılması konusunda gerekli girişimi yaptığını, bir uluslararası protokolü Anayasa Mahkemesi’ne görüş alınması için gönderdiğini ve Meclis’ten gelen bir yasayı Meclis’e geri iade ettiğini de ekledi.

“Bu beş yıllık süreyi Kıbrıs Türk halkı açısından bir yeniden doğuş dönemi olarak kullanmak ve bunun gereklerini yerine getirmek niyetindeyiz. Bütün çabamız, bütün gayretimizle bu yöndedir, bu yönde olacaktır.” diyen Erhürman; Kıbrıs sorunuyla ilgili anlamlı, ciddi, sonuç odaklı çalışmanın aralıksız bir biçimde sürdürüleceğini, Kıbrıs Türk halkının dünyadaki bilinirliği meselesiyle ilgili ekstra çaba ortaya konacağını, Kıbrıs Türk halkının kurumsal yapısının, kültürünün, sanatının, kimliğinin gurur konusu olması noktasında yoğun bir çalışma yapılacağını vurguladı.

“ ‘Bu memlekette bir şey olmaz. Bizden bir şey olmaz. Biz bunu yapamayız.’… Bizim lügatimizde bunlar yok.” diyen Erhürman, ülkede gerekli potansiyelin bulunduğunun altını çizdi.

Şeffaflık için her 100 günde bir basın toplantısı düzenleyeceğini de belirten Erhürman, “Kamuoyuyla karşılıklı alışverişi korumak, sürdürmek istiyoruz.” dedi.

Erhürman, Cumhurbaşkanlığı sitesinin İngilizcesinin devreye girdiğini, kısa bir süre içinde Yunancasının da olacağını aktardı.

Konuşmasının ardından Erhürman, basın mensuplarının sorularını yanıtladı.